Waar gaat het heen in de melkveehouderij? Hoe groot is groot genoeg, en wanneer is het té groot? Een vraag die bij je opkomt als je grote melkveebedrijven ziet. Het boekje Anders Groeien is behulpzaam om na te denken over ontwikkelrichtingen. Door de buitenlandse voorbeelden is het ook buiten Nederland nuttig.
“Anders Groeien” is een mooi boekje van ruim 100 bladzijden waarin voorbeelden beschreven worden van moderne melkveehouderij, vaak uit het buitenland. Twinting bijdragers uit de wetenschap, advieswereld en agri-journalistiek beschrijven trends en hun visie.
Ontwikkelrichtingen in de wereld
De voorbeelden van melkveehouderijen komen uit de bekende melkveelanden in Europa, N-Amerika en Oceanie, maar ook China, Saudi Arabie, en Israel. Deze zijn geplaats in een denkmodel voor ontwikkelingsrichtingen. Op de verticale as gaat het van kostprijsbeheersing naar meerwaarde, op de horizontale van één naar meerdere locaties. Door de landenvoorbeelden in dit model te plaatsen wordt ook de trend duidelijk: wereldwijd is een toenemende aandacht voor nieuwe strategieen, met voor elk continent een eigen accent. Grondloze bedrijven in de US zijn kwetsbaar gebleken. Men zoekt andere financieringsvormen en kijkt naar zelf de afzet in handen nemen. Oceanie wil de kracht van graslandbedrijven versterken. China probeert de melkkwaliteit te verbeteren door schaalvergroting. Europa zoekt naar verdere differentiatie van bedrijfstypen met horizontale en verticale samenwerking.
Waarom schaalvergroten?
De voorbeelden van anders groeien en het denkmodel leiden tot de vragen: waarom ga je schaalvergroten? Is de drive gericht op het verlagen van de kostprijs of op het benutten van specifieke kansen voor meerwaarde uit melk, mest of diensten?
De andere denkrichting is: hoe vindt de groei plaats? Vindt de uitbreiding van alle bedrijfsonderdelen plaats op één bouwblok of is er sprake van samenwerking tussen bedrijven op meerdere locaties? Met deze twee denkrichtingen zijn veel vormen van groei mogelijk.
(Géén) trendbreuk?
Waar eindigt de race van kostprijsgedreven schaalvergroting in de melkveehouderij? Zijn we toe aan een trendbreuk? Zo wordt veelbelovend gevraagd in de brochure van het boek “Anders Groeien”. Opvallend is dat het boekje díe vraag eigenlijk niet behandelt. Wel de vraag: met welk doel schaalvergroten, wel een verkenning van interessante mogelijkheden voor anders, creatief en slimmer schaalvergroten of samenwerken. Maar niet óf de gewenste ontwikkelrichting in Nederland inderdaad is om zich neer te leggen bij die ‘immer-groter’ trend. Hoewel in het boekje de kansen voor meerwaarde uit melk, mest of diensten gezien worden, wordt aangenomen dat ook dat groots opgezet moet worden. Of het dwangmatige groeien anders moet om de nadelen ervan te verdoezelen, om de burger voldoende te vriend te houden of omdat het de betere weg is, wordt niet helemaal duidelijk.
Een hardstikke leuk boekje, maar de twee grootste vragen van de Nederlandse melkveehouderij worden er wat mij betreft slechts zijdelings door beroerd: hoge investeringen (bij in verhouding daarmee laag rendement) en wankel maatschappelijk draagvlak.
(Ter info: Het boekje is kost net geen 20 euro en is hier te bestellen.)
In deze grafiek wordt de melkprijs op de ‘wereldmarkt’ getoond. Het zijn slechts relatieve bewegingen, geen absolute prijzen: de stand in 2002-2004 is op ’100′ gezet. We zien dat er volgens dit grafiekje geen reden is tot klagen. Mee eens?
Ook in de rest van de FAO food outlook (verschijnt tweemaal per jaar) zijn de vooruitzichten (voor producenten) goed. De rol van de opkomende economieen is steeds groter (BRIC; Brazilie, Rusland, India, China). Europa is minder belangrijk in verhouding. De voedselprijzen gaan stijgen.
Het drama wordt al groter binnen de 10 km Fukushima zone. Japanse boeren hebben noodgedwongen hun koeien moeten achterlaten. Gelukkig lijken de kalveren aan het einde van de video weer vers hooi te eten:
Deze week is een video op internet verschenen met opnames van een boerderij, die zich op zo’n 10 kilometer afstand van de door een aardbeving getroffen kerncentrale bij Fukushima bevindt.
In de stallen zien we vermagerde koeien, en op de grond liggende dode dieren. De koeien lijken door voedeselgebrek te zijn overleden. Of de straling van de zwaar beschadigde kerncentrale ook een rol heeft gespeeld, wordt nog onderzocht.
FrieslandCampina Romania importeert dagverse melk en melkpoeder, omdat men lokaal niet voldoende kwaliteitsmelk kan verkrijgen. Er is dus ruimte voor Nederlandse melkveehouders. Via het project Interfarms wordt bij Nederlandse boeren interesse gekwekt om te investeren in de melkveehouderij in Roemenië. Inmiddels zijn zo’n 15 Nederlandse boeren in Roemenië actief met elk tussen de 50 en 1.000 koeien.
Herman van Wissen, LNV-Raad in Boekarest: “De Nederlandse overheid zou meer dan voorheen de Europese Unie als één productiegebied kunnen beschouwen en daarnaar handelen. Hierdoor kan Nederland zijn positie als innovator van landbouwtechnologie verstevigen én meer betrokken worden bij duurzame productie in EU-gebieden met grote comparatieve voordelen.”
Van Wissen: “Het Nederlandse agrobedrijfsleven begrijpt dat bijvoorbeeld grootschalige intensieve veehouderij in Nederland steeds meer onder druk komt te staan, als gevolg van een veranderende houding van de consument aangaande dierenwelzijn en de toenemende vrees voor overdraagbare ziektes als Q-koorts en vogelgriep. Drie procent van onze boeren houdt er jaarlijks mee op. Als die opnieuw beginnen, gebeurt dat in Canada of de Verenigde Staten, waar zij met open armen worden ontvangen. Je zou dit ook binnen de EU kunnen doen, als je het slim aanpakt.”
“FrieslandCampina Romania importeert dagverse melk en melkpoeder, omdat men lokaal niet voldoende kwaliteitsmelk kan verkrijgen. Waarom niet in samenwerking met het bedrijfsleven een programma opgezet waarbij startende Nederlandse melkveehouders in Roemenië worden ondersteund?”
bron: Berichten Buitenland, maart 2011, via Agriholland
Een melkveehouder heeft terecht een boete opgelegd gekregen door een zuivelcoöperatie vanwege het vroegtijdig staken van melkleveranties. De melkveehouder had volgens de statuten van de coöperatie niet tijdig melding gemaakt van het staken van het melkveebedrijf. De rechter stelde de coöperatie in het gelijk.
De melkveehouder staakte begin november 2005 zijn melkleveranties en zegde bij brief medio december 2005 zijn lidmaatschap bij de zuivelcoöperatie op. De coöperatie stelde zich echter op het standpunt dat het lidmaatschap op grond van de statuten niet eerder kon worden opgezegd dan tegen 31 december 2006. Vervolgens legde zij de melkveehouder conform de statuten een boete op van € 125 per dag, met een totaal van € 41.750. De coöperatie verrekende de boete met het nog aan de melkveehouder toekomende bedrag aan ledenkapitaal en melkgeld. De melkveehouder was het hiermee niet eens en stapte naar de rechter.
Grensoverschrijdende verplichting
In de rechtszaak stelde de melkveehouder dat hij zijn werkzaamheden in november 2005 had gestaakt, zodat per die datum zijn lidmaatschap van de coöperatie was beëindigd en hij geen leveringsplicht meer had. Zijn zoon had weliswaar een melkveehouderij in Duitsland overgenomen, maar bij dat bedrijf was hij niet daadwerkelijk betrokken en bovendien wist hij niet dat de statutaire leveringsplicht een grensoverschrijdende verplichting was. De melkveehouder was blijven wonen in Nederland en verrichtte geen werkzaamheden op het bedrijf van zijn zoon, maar had slechts een adviserende rol. Er was echter wel een samenwerkingsverband, waardoor hij volgens de rechter wel juridisch betrokken was bij de onderneming. Daarnaast lag het melkveehouderijbedrijf van de zoon in het werkgebied van de zuivelcoöperatie. De leveringsverplichting liep daarom door tot 31 december 2006. Volgens de rechter was daarom de boete terecht opgelegd.
[ Bron: Countus accountant s + adviseurs, via Helmert2407 ]
Binnenkort start in Vlaanderen een nieuwe reeks van Boer zoekt vrouw en we willen ook graag Vlaamse boeren in het buitenland bereiken.
Ben jij of ken jij een leuke vrijgezel die zou willen deelnemen aan het programma Boer zoekt vrouw?
Stuur dan zeker een mailtje naar Boerzktvrouw@vtm.be
Gevonden op Verantwoorde Veehouderij: handige hulpmiddelen voor de organisatie op je melkveebedrijf.
Wilt u een hogere arbeidsproductiviteit halen? Of uw medewerkers rendabeler inzetten? Op deze internetpagina vindt u verschillende ‘tools’ waarmee melkveehouders hun bedrijfsorganisatie onder de loep kunnen nemen.
Het netwerk Arbeidsorganisatie op Grote Melkveebedrijven heeft deze ‘tools’ samen met experts opgesteld, uitgetest en gebruikt op hun eigen bedrijf.
