Heeft de ligboxenstal zijn langste tijd gehad? In Nederland wordt steeds meer gepraat over de vrijloopstal. Het zijn ruime stallen met grote oppervlaktes waar de koeien volkomen vrij in bewegen. Goed voor dierwelzijn, de koeien liggen heel comfortabel en staan gemakkelijk op. Wat zijn de verdere voordelen, wat de nadelen?
Genoemde voordelen en nadelen
Het valt meteen op: de koeien liggen voor pampus in een vrijloopstal. Ze liggen erbij als in de wei en staan ook net zo makkelijk op. Koeien zien er zeer tevreden uit. Daarnaast wordt in Nederland als voordeel genoemd de mest. Een vrijloopstal levert vaste mest of verrijkte compost, (vaak naast een gedeelte drijfmest). Vaste mest zou bij aanwending beter zijn dan drijfmest voor bodemvruchtbaarheid. Als je de drijfmest ver weg moet brengen, dan is vaste mest een stuk minder ‘water’ verplaatsen.
Nadelen zijn het grote ruimtebeslag (lastig bij bouwblokbeperkingen), eventueel de arbeid (bodembewerking) en dat het nog onbekend is en dus risicovol: wat doe je als het toch een natte bende blijkt te worden? Voerplaatsen zijn bijna niet droog te houden en zijn dus nat, of arbeidsintensief, of toch weer op basis van drijfmest, waardoor je twee mestsystemen naast elkaar moet hanteren.
De huidige vrijloopstallen in Nederland zijn nog niet of nauwlijks goedkoper dan conventionele (ook omdat het oppervlak groot moet zijn). Toch lijkt het of bouwkosten wel lager zouden kunnen uitkomen op den duur: er is minder beton (geen kelders) en staal nodig per koe. Wel meer ruimte, vaak zo’n 20 vierkante meter per koe. Het is nog niet duidelijk of dit type stallen aan emissienormen voldoet.
Drie vrijloopstallen, drie bodems, drie boeren
Wat wordt er zoal over gezegd? Welke ervaringen zijn er? Drie filmpjes.
Van onderaf beluchte compost
Meindert Wiersma heeft een stal voor 170 koeien op een houtsnipper compost bodem. Conventionele overkapping. Om het composteringsproces op gang te houden wordt de bodem van onderaf belucht.
Gedraineerde compost
Bij familie Peeters in Dorst vertoeven bijna 60 koeien al enkele weken op een compostbed.
Onder de compostlaag van snoeihout zit een betonvloer met een drainagesysteem om overtollig vocht af te kunnen voeren. Het luchtig en rul houden van de bovenlaag vergt 2 keer per dag een bewerking.
‘Het is nog even puzzelen hoe we de conditie van het compostbed optimaal kunnen houden. Tot nu toe is er geen druppel vocht in het drainagesysteem terecht gekomen’, werd over deze stal gezegd.
Mest drogen door zon en verwarming
Marc Verhoeven in Moerdijk wil géén of nauwlijks een composteringsproces, hij wil mest drogen. Om de bodem geen modderpoel te laten worden, maakt hij geen gebruik van warmte van het composteringsproces, maar van straling van de zon. De tuinbouwkas die hij als overkapping koos, laat zoveel mogelijk straling door, die moet helpen om veel te verdampen. Straling en ventilatie moeten de mest voldoende drogen. In zijn stal zit bovendien vloerverwarming waar restwarmte en warmte van zonnecollectoren nog extra helpt in de winter bij weinig directe zonnestraling.
Het AGD kopt ermee: vraag naar Nederlandse boeren.(bron: AGD.nl)
“De huidige situatie van grond-, melk- en quotumprijzen in combinatie met lagere grondprijzen in het buitenland maakt dat er volop kansen liggen voor emigratie”, aldus Harry Boertjes van de NVM. “Met name in Denemarken, Zweden, Canada, Duitsland en de Verenigde Staten liggen kansen.”Maar in Nederland is het aantal ondernemers dat wil emigreren beperkt. Ook in de glastuinbouw ligt emigratie nagenoeg stil.
Hoe komt dat?
Is er in het algemeen, in Nederland, een tekort aan jonge mensen die hun toekomst zoeken in de landbouw, of dat nu in Nederland of elders is? Of willen ze in Nederland wel, maar elders niet?
En de vraag in het buitenland, komt die van autochtone kant, of van eerdere nederlandse emigranten die bedrijfsopvolgers zoeken?
Laten we beginnen bij onszelf en om ons heen kijken: Hoe regelen geëmigreerde melkveehouders hun bedrijfsopvolging? Hoe gaat het in jullie omgeving?
Vorige week waren hier in Portugal twee docenten van CAH Dronten. Zij hebben kennisgemaakt met een paar melkveehouders die studenten voor “internationaal bedrijfsleider” een stageplek willen bieden. Een bericht van Jeroen Nolles van de CAH:
De HAS uit Dronten, CAH gaat internationale bedrijfsleiders voor grootschalige agrarische bedrijven opleiden. Vierdejaars studenten die zich hiervoor opgeven worden na een selectie toegelaten tot een jaarlang voorbereiding op een baan als herdsmanager of general manager. Gedurende dit laatste jaar hebben ze twee stage periodes van steeds 10 weken, de eerste vanaf september, de tweede in het voorjaar. CAH zoekt bedrijven die zg. ‘preferred partner’ willen zijn, voor een min of meer vaste samenwerking.
CAH heeft al meerdere jaren ervaring met het opleiden van bedrijfsleiders voor grootschalige melkveebedrijven. Zo zijn vorig jaar studenten voor een korte periode naar grootschalige melkveebedrijven in Duitsland geweest, welke ze uiteindelijk deels gerund hebben. Momenteel doen we ervaring op met 2 studenten die een jaar in Texas zitten. Daarnaast hebben we goede contacten met Global Dairy Farmers (en enkele GDF-bedrijven). De verandering van het traject waar we in september mee starten is dat we nu ook breder kijken dan alleen melkvee (dus ook voor tuinbouw, techniek, varkens, pluimvee etc) en dat er één volledig studiejaar beschikbaar is. Dat is voor de landbouw uniek in de wereld!
De voorwaarden voor de stage worden duidelijk afgesproken tussen het landbouwbedrijf en CAH:
-stagiaire kan gewoon ingezet worden bij het dagelijkse praktische werk, maar wel is het de bedoeling dat hij of zij veel contact heeft met managementstaken en –informatie en hier opdrachten/ vraagstukken over uitvoert.
-stagiaire woont in principe niet bij het gezin, maar zelfstandig, en wordt geacht voor eigen eten te zorgen. Natuurlijk in goed overleg en als dit niet praktisch is mag er best van afgeweken worden.
Ik, Jeroen Nolles ben aanspreekpunt van CAH voor dit programma. Voorlopig wordt een samenwerking gestart met bedrijven uit Duitsland, VS (Texas), Oekraïne en Portugal. Heb je een bedrijf in die gebieden of andere en heb je interesse in deze samenwerking met CAH, laat het me weten. Mijn email: j.nolles ( at ) cah.nl
Dit geldt ook voor bedrijven van niet-Nederlanders(!).
Minister Gerda Verburg (LNV) was te gast in Portugal op de landbouwdag maandag 14 juni, waar ook de Portugese landbouwminister António Serrano was. Zijn de belangen wat betreft melk in Europa gelijk voor de beide ministers?
Landbouwdag: mooie traditie
De landbouwdag wordt georganiseerd door de Ambassade voor alle nederlandse boeren en tuinders in Portugal. Overdag maakten de ministers in klein gezelschap een excursie naar het melkveebedrijf van Dinant en Patty van Kooten, terwijl de rest van ons naar lezingen luisterde. Daarna volgde een feestelijke gezamelijke lunch.
NL wil melk exporteren, Portugal wil import van melk beperken
Zondagavond dineerden de ministers al samen, kon ik opmaken uit onderstaand Twitterbericht verzonden door minister Verburg. GLB is het europees Gemeenschappelijk LandbouwBeleid (en GVB voedselbeleid?). Met ‘gelijk speelveld’ wordt bedoeld dat landen mogen exporteren maar dat de produkten dan wel allemaal aan dezelfde kwaliteitseisen moeten voldoen. Meestal wordt ‘gelijk speelveld’ door Europa gebruikt om onze europese afzetmarkt aan te duiden en produkten van buiten Europa te kunnen ‘weren’, omdat ze niet volgens de EU regels gemaakt zouden zijn. Maar hoe zit het met een gelijk speelveld binnen Europa? Is voor Portugese melkveehouders, die immers (per saldo) toch niet exporteren, een gelijk speelveld interessant?
Melkmarkt en voetbal
Toen gister Nederland speelde en won van Denemarken zette dat aan tot meer nadenken over nationale knollenveldjes versus europees of mondiaal gelijk speelveld (waar melkexporteurs de toon zetten?), op de reservebank terechtkomen, blessures oplopen, topsport en breedtesport (de hoog gekapitaliseerde specialistische melkveebedrijven vs. allrounders, zie ook wie beter bestand is tegen wegnemen subsidies) en scheidsrechters (europese melkautoriteit).
Zijn die hollanders gek geworden of zo? Die vraag krijg ik net binnen per mail van een portugese collega melkveehouder. “Os Holandeses estão loucos?”
Hij weet dat Nederland een van de grootste verdedigers is binnen Europa van het EINDE van het quotum… in 2015 en liefst nog eerder (zie artikel Quotumafschaffing)
Toen hij vervolgens hoorde van een veeimporteur dat men in Nederland quotum koopt voor 80 eurocent de liter kwam deze vraag bij hem op.
Ik weet niet goed wat te antwoorden. Wie helpt? Zijn Nederlandse melkveehouders gek?
Vandaag kregen we een lading chips bezorgd. Het wordt zomer, en onze koeien krijgen nu naast bierbostel ook een borrelhapje: doritos en gewone chips. Het gaat om de afgekeurde chips van een fabriek hier in de buurt. Zo wordt van chippies die mensen niet willen een prachtprodukt gemaakt.
Een nederlands bedrijf is op de tussenhandel van reststromen gesprongen. Zo zie je maar, Nederland loopt voorop in duurzame landbouw en nuttig gebruik van reststromen. Cradle-to-cradle. Waar krijgen de koeien nog meer bijprodukten te eten die anders voor een probleem zouden zorgen?
Deze koeienboer in Rusland las een bericht dat koeien beter produceren als ze groene weides zien. Daarom liet hij flat screens met groene Alpenweides permanent in beeld installeren in zijn stal.
Nu is het al sinds de friese ûleboarden op de nok van de schuur een goed gebruik om je stal mooier te maken. Wie weet meer voorbeelden van acties om je stal te pimpen?
Minister Gerda Verburg (LNV) was te gast in Portugal op de landbouwdag maandag 14 juni, waar ook de Portugese landbouwminister António Serrano was. Zijn de belangen wat betreft melk in Europa gelijk voor de beide ministers?
